واژه باغ در گذر زمان

برای مشاهده بهتر معماری منظر ایران از فایرفاکس استفاده نماییددانلود

(2 امتیاز)

شنبه ، 12 خرداد 1386 ، 19:03

علامه علی اکبر دهخدا درباره معنی واژه پردیس می‎نویسد: "پردیس لغتی است مأخوذ از زبان مادی (پارادئزا) به معنی باغ و بستان و از همین لغت است پالیز فارسی و فردوس (معرب )"
این واژه که در اوستا دوبار بکار برده شده از دو جزء ترکیب یافته، یکی Pairi به معنی پیرامون و دیگری Daeza به معنی انباشتن و دیوارکشیدن بوده است که بر روی هم به معنای درختکاری و گلکاری پیرامون ساختمان می‎باشد. این واژه در پهلوی پالیز شده و در فارسی دری هم بکار رفته است. در دوره هخامنشیان و بعد از آن در سرتاسر سرزمین ایران تعداد بیشماری باغهای بزرگ و باشکوه وجود داشته، این گونه باغها که در یونان آن روز وجود نداشت مردم آن سامان و دیگر کشورها را جالب نظر آمده وهمان واژه فارسی را نیز بکار بردند. امروزه این واژه در زبان یونانی بصورت Paradeisos به معنی باغ، و در زبان فرانسه بصورت Paradis و در زبان انگلیسی بصورت Paradise به معنی بهشت بکار برده می‎شود.
نام دیگر این فضای سرسبز و دل‎انگیز “باغ” است. باغ هم واژه‎ای فارسی است که در پهلوی و سغدی نیز به همین شکل Bagh بکار برده می‎شود. برخی باغ را مشترک در فارسی و تازی می‎دانند و بعضی نیز برآنند که این واژه در اصل تازی بوده و جمع آن را "بیغان" می‎آورند، حال آنکه این واژه قطعاً فارسی است و از فارسی به دیگر زبانها رفته است.ایرانیها از قدیم الایام به ساختن باغها و باغچه در حیاطها و دور و بر بناها علاقه خاصی داشته‎‎اند. شاید خاطره میهن اصلی و خاستگاه قوم آریا منشأ این علاقه بوده است. آنها باغچه‎هایی را که در اطراف بنا می‎ساختند "په اره دئسه" می‎نامیدند که به معنای پیرامون دژ یا "دیس" بود. "دیس" یعنی بنا و کسی را که دیس می‎ساخت "دیسا" یعنی بنا می‎نامیدند.
فرمانروایان شهرهای داخل ایران یا شهرهای قلمرو شاهنشاهی ایران در خارج ، همه ملزم به ساختن چنین باغچه‎هایی بوده‎اند. مثلاً یکی از این "ه اره دئسه‎ها" یا پردیسها در تخت جمشید بود که خشایارشاه در هنگام برشمردن نام بناهایی که ساخته ، از آن یاد کرده است. واژه پردیس به معنای بهشت در زبان عربی به فردوس و در زبانهای دیگر به پارادایز تبدیل شده است. خود بهشت یا "وهشت" به معنای بهترین زندگی است و این بهشت به شکل باغی سرسبز و خرم و زیبا مجسم می‎شده است. برای این مفهوم واژه‎های جنت، فردوس، بهشت یا رضوان نیز بکار برده می شود. در فارسی قدیم واژه پالیز هم به همین معنا بوده است. چنانکه فردوسی گفته است:‌ "وز آنجا به پالیز بنهاد روی" . در بهشت کوثر هست و درختان و گلها و جویبارها، و در باغ نیز آب روان خوش و گلهای زیبا و درختهایی که می توان در سایه آنها آرمید و این همه محصور در دیواری که مانع ورود جهنمیان به آن شود.
مطالب فوق مقدمه مقاله خانم طاهره نصر با عنوان " سیر تحول باغ ایرانی ؛باغ ایرانی در گذر زمان" ارائه شده در سمینار باغ ایرانی در سال 1383 می باشد.
منابع
- آریان‎پور، علیرضا؛ پژوهشی در شناخت باغهای ایران و باغهای تاریخی شیراز، انتشارات فرهنگسرا، 1365.
- ابوالقاسمی، لطیف؛ "هنجار باغ ایرانی در گذر تاریخ" مجموعه مقالات اولین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران، انتشارات میراث فرهنگی، 1374.
- اردلان، نادر؛ بختیار، لاله؛ حس وحدت- سنت عرفانی در معماری ایرانی، ترجمه حمید شاهرخ، نشر خاک ، 1380 .
- پیرنیا، محمدکریم؛ "باغهای ایرانی" نشریه آبادی شماره 15 ، مرکز مطالعات و تحقیقات معماری و شهرسازی ایران، 1373.
- پیرنیا، محمدکریم؛ سبک شناسی معماری ایرانی، تألیف غلامحسین معماریان، نشر پژوهنده – نشر معمار، 1380.
- دیبا، داراب؛ انصاری، مجتبی؛ "باغ ایرانی" مجموعه مقالات اولین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران، انتشارات میراث فرهنگی، 1374.
- شریفی، مرتضی؛ "مقدمه ای بر مبانی طراحی فضای سبز" مجموعه مقالات سمینار فضای سبز، سازمان پارکها و فضای سبز شهر تهران، 1371.
- کیانی، محمد یوسف؛ تاریخ هنر معماری ایران در دوره اسلامی، سازمان مطالعه وتدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها، 1379 .
- کیانی، محمد یوسف؛ معماری ایران دورة اسلامی، سازمان مطالعه وتدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها، 1379 .
- میرفندرسکی، محمدامین؛‌ "باغ به مثابه پیش آیند شهر" مجموعه مقالات اولین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران، انتشارات میراث فرهنگی، 1374.

به اشتراک بگذارید:

نظر (0)

مشارکت در بحث

موضوعات مرتبط

آخرین روزنوشت ها

نظرات

مهندسی فضای سبز
سلام من تبریزقبول شدم ولی بینالودمشهدرفتم وتر

کتاب‌های نایاب
یک فتحی پستی مشابه این پست، مطلبی نوشته و سای

پایان نامه های دکتری معماری دانشگاه تهران
صد افسوس که بنای سترگ و اهورایی تخت جمجشید را

پذیرش پژوهشگر دکتری شهرسازی دانشگاه تهران
سلام دوست عزیز مگه برنامه ریزی شهری از گرایش

آرامگاه یادمانی میلان
سلام عالي بود

پذیرش دانشجوی ارشد ممتاز دانشگاه بهشتی 88
من دانشگاه هنرو معماری آزاد لیسانس گرفتم و ال

نمودار آسایش اقلیمی انسان
بازم ناقص

پذیرش دانشجوی ارشد ممتاز دانشگاه بهشتی 88
به نظر من دانشگاه آزاد يا دولتي مهم نيست-مهم

پذیرش دانشجوی ارشد ممتاز دانشگاه بهشتی 88
با غرور آدم به جایی نمیرسه ما دانشگاه آزاد در

تناسب استاد و دانشجو
به نظرم این آمار عالیه در برابر دانشگاه پیام

شبکه معماری منظر ایران

تبلیغات ویژه:

مبلمان شهری نیروانا
طراح و تولید کننده مبلمان و تجهیزات شهری

One Million Books
The Newest Books on Architecture, landscape architecture, Urbanism and Conservation.

کانون معماران دانشگاه تهران
وب سایت رسمی کانون فارغ التحصیلان معماری دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران

سکونتگاهی برای همه
وبلاگ شخصی محمدرضا منعام و فرناز ضرابیان

تبلیغ در پربازدیدترین سایت معماری فارسی
.این محل جهت تبلیغ شما در نظر گرفته شده است

آمار کلی عضویت

مجموع اعضا : 2966
امروز : 4 عضو
این هفته : 13 عضو
این ماه : 31 عضو