Monam[at]Landscape [dot]ir
سیده ندا قاضی زاده - پژوهشگر دکتری معماری دانشگاه تهران
Ghazizadeh[at]Landscape [dot]ir Design First: Design-based Planning for Communities
David Walters & Linda Luise Brown
2005, Architectural Press
نظریه های شهرسازی آمریکایی و انگلیسی با ارجاعات تاریخی در
کتاب تصویر شده است و اهداف، سیاستها و مقدمات طراحی برای برنامه ریزی باهمستان
های جدید و توسعه مجدد همسایگی های موجود در آن تشریح شده است.
در این كتاب چگونگی تهیه نقشه های بهتر (و متعاقب آن مکان
های بهتر) از طریق اصول اولیه طراحی شهری سه بعدی و ساختار فیزیکی محیط، شرح داده
شده است.
کتاب از پروژه های حرفه ای نگارندگان برای به تصویر کشیدن
چگونگی تبدیل نظریه ها به تجربیات موثر و استفاده از ایده شکل شهری سنتی در طراحی
و برنامه ریزی باهمستان های آمریکایی، تشکیل شده است. هدف اصلی كتاب سه بخش زیر
است.
- ارائه مشخص و عملی از اینکه باهمستان ها چگونه باعث ارتقای فرآیند برنامه ریزی شهری میشوند.
- تصویری از نمونه های اجرایی و ایده های که به مرحله عمل رسیده است.
بخش اول: تاریخ
فصل اول: گمشدن مصداقها و پیدایش معضل در شهرهای آمریكایی،
انگلیسی
چهار ویژگی اصلی طراحی شهرهای آمریكایی-انگلیسی بررسی و نظریاتی
كه در فصلهای بعدی به آنها پرداخته میشود، در این فصل معرفی میگردد. در ابتدا
نگارندگان سعی در پاسخگویی به سوال معماران و برنامهریزان جوان در خصوص ارزش تاریخ
دارد. آنها میپرسند "چرا مطالعه تاریخ؟"
"مطالعه رخدادها و نظریات در صد سال پییش چه تاثیری در زنگی امروز
دارد؟"
برای كمك به پاسخگویی
به این دو سوال، در قسمت دوم این فصل، ایدهها و نظریاتی كه شهرهای كنونی را شكل
داده و مفروضات معماران و برنامهریزان
مدرن، كه نظریهها و اجراهای دهههای میانی قرن بیستم را شكل دادند، مطالعه شده
است. مشكلات شهری امروز میراث ناخواسته بناهایی است كه با این تفكر ساخته شدند. در
اواخر دهه 1960 و دهه 1970، عدم موفقیت طراحی مدرنیستی، منجر به وجود آمدن واكنشهای
ضدمدرنیستی گشت. ائتلاف این جنبشها، باعث علاقه مجدد به فرمهای سنتی شهری
به ویژه در میادین و خیابانها كه صریحا توسط مدرنیستها رد شده بود، گشت.
قسمت سوم، جنبههای این جنبش ارتجاعی را مطالعه و دلایل این
رجعت در گرایشات و كارهای ساخته شده منجر از آن بررسی میشود. در قسمت انتهایی به
طعنههای زندگی كنونی ذكر میشود. در میان تجدید حیات و نوسازی شهرسازی سنتی در
اطلاعات فناوری و رسانه تحولی صورت گرفته كه منجر به خلق دنیای مجازی گشت. با پدید
آمدن باهمستانها و فضاهای الكترونیكی كه فضاهای شهری واقعی را تهدید میكنند، سطح
طراحی شهری امروز چیست؟ آیا هنوز شهرسازی مبتنی بر ارائه زنده از فضاهای عمومی سنتی، كاراست؟
فصل دوم: شهرها،
حومه شهرها و پراكندگی
در آینده جنگ اصلی برای پایداری شهرها در آمریكا با حومه
شهرها خواهد بود. چنانچه آنها مشكلترین عوارض سیاسی برای طراحی و ارتقای محیط را
دارند. بنابراین بخش اعظم این فصل، اختصاص به یافتن كلاف سردرگم
تاریخ شكلگیری حومه شهر و تاثیر آن در شهرهای امروز دارد. كتاب با ارائه نمونههای
متعدد و ارتجاع متقابل بین توسعه حومه شهری در انگلیس و آمریكا در قرن نوزدهم و
ذكر جزئیات تاریخی به تصور غلط شایع آمریكایی مبنی بر پدیده خاص حومه شهری پاسخ میدهد.
گسترش حومهها از ابتدای قرن 18 در انگلیس شروع شد و منابع
متعدی شامل الهامات زیبایی شناسی و مسائل
متاثر از شرایط اجتماعی و اقتصادی و ارزشهای
فرهنگیی در برهههای مختلف تاریخی آمریكایی- انگلیسی از ابتدای انقلاب صنعتی از پایههای اولیه شكلگیری حومه شهرهاست. آشنایی
با جزئیات آنها كمك شایانی در درك شرایط حاضر خواهد گذاشت.
از زمان جنگ جهانی دوم، حومه شهرهای آمریكایی در مناطق
مختلف و با الگوهای متنوع رشد یافتند. قسمت دوم این فصل تحولات محیطهای آمریكایی از معنای مثبت
حومه شهر تا تصویر منفی پراكندگی بررسی
شده است. مشكلی كه ماحصل گسترش پراكنده و توسعه كم تراكم در آمریكا منجر به شكلگیری
جنبش رشد هوشمند (Smart Growth) گشت كه عوامل اصلی آن در فصل سوم معرفی میشوند.
فصل سوم: شهرسازی سنتی، شهرسازی جدید و رشد هوشمند
قسمت اول این فصل، طراحی شهری جدید و نحوه تكامل آن در دو
دهه آخر قرن بیستم، مرتبط با تفكرات مشابه شهری، از دو جنبه سابقه آمریكایی و رشته
موازی آن در طراحی شهری اروپا تحلیل میشود. این تاریخ از شهرسازی سنتی شهر لاس
وگاس، شهر آنتی تز سنتی، شروع میشود. تحلیل محیط كنار جاده و رشتههای تجاری آمریكایی
توسط ونتوری در كتاب از لاس وگاس بیاموزیم (1972) رویدادی مهم در زوال نظریه طراحی
شهری مدرنیستی بود و بابی برای توسعه راههای جدید در شهرسازی آمریكا گشود.
در این فصل به صورت همزمان، توسعه سنتی همسایگی و توسعه بر
مبنای ترافیك و امتزاج آنها در خلق شهرسازی جدید مطرح میشود. به ویژه نظری بر
برنامه محیطی برای توسعه محور ترافیكی و ارتباط آن با نگرش شهرمحور با عنصر اصلی
نظریه طراحی شهری جدید، محافظت از مناظر روستایی و بومی دارد. این اتحاد از نگرش
شهر روستا پیوند محكمی بین طراحی شهری جدید و جنبش رشد هوشمند در آمریكا پدید
آورد. در قسمت
دوم این فصل به تفكرات بنیادین جنبش رشد هوشمند و نقاط مشترك آن با طراحی شهری جدید
در آمریكا پرداخته شده است.
در این فصل، ایدههای اصلی كتاب مطرح میشود. جوهر مكان و
مكان بهترین ماحصل استفاده از شكلهای شهری سنتی است. برای تصدیق این ایده، گواههایی
از مناطق روستایی میسیسیپی و منطقه فیرگراند
نشبا (Neshba
Country Fairgroung )، گوهر خودساخته در قلب حومه شهر،
ارائه شده است. از این نمونهها میتوان ایدههای اولیه بسیاری از چیدمان ساختمانها در فضا و شكل "اتاقهای شهری(Urban rooms) " گرفت.
فیرگراند به سه روش طراحی شهری ارائه شده در قسمت دوم این
فصل شامل ریختشناسی، شهرسازی خوش منظر و طراحی برای استفاده جمعی از فضا پایبند
است. این ایدهها در مثلث فلسفی سنتگرایی، تجربهگرایی و عملگرایی، ستونهای اصلی
تفكر غرب قرار گرفته و طراحی ملهم از مبانی فلسفی را تصویر میكند.
در قسمت آخر فصل، كتاب مجددا به نگاه انتقادی به شهرسازی
سنتی مطرح شده در فصل اول برمیگردد. در نهایت تكذیب این نگاه انتقادی و طرحریزی
روش كاری عملگرایانه برای طراحان شهری پیشنهاد میشود.
بخش سوم: اجرا
فصل پنجم: مدیریت رشد، كنترل توسعه و نقش طراحی شهری
در این فصل اشتراكات و افتراقات سامانههای برنامهریزی در
آمریكا و انگلیس مطرح میشود. بیشتر این اشتراكات در قلمرو نظریههای حرفهای رخ میدهد.
در هر دو كشور طراحان، برنامهریزان و طراحان شهری در موقعیتهای مشابه از ایدههای
مشابه مدد میجویند. تفاوت در دایره فرهنگی و سیاسی، تفكیك عمیق بین گرایش آمریكایی
به حقوق انفرادی و گرایش انگلیسی و اروپایی به محصولات عمومی، است. در این فصل بعضی
از این تفاوتها برای شفاف كردن بستههای فرهنگی متفاوت به صورت مبسوط شرح داده
شده است.
سپس دو تفاوت بنیادین دیگر بین نگرش آمریكایی و انگلیسی
مطرح شده است. نخست، تمایز آمریكایی بین برنامهریزی و منطقهبندی و دوم این حقیقت
كه در آمریكا هیچ نیرویی در قانون بیشتر از براوردن احتیاجات انسانی بر طرحها
مترتب نیست. بر خلاف آن در انگلیس طرحها
قانونا اسناد الزام آوری هستند
فصل ششم: طراحی شهری در دنیای واقعی
طولانیترین فصل كتاب به دامنهای از زمینخواری شهرهای
بزرگ آمریكایی در آینده تا به مكانیزمهای ویژه طراحی باهمستان اختصاص دارد. نخست
در این فصل، با نگاهی به چگونگب شكلگیری
شهرهای امریكایی سوالاتی مطرح میشود. چه نوع شهرهایی در خلال دهههای اولیه قرن بیست
و یكم، مطابق شهرسازی آمریكایی ساخته شدند؟
چه نیروهای فرهنگی شكلدهنده مناطق شهری ملی بودند؟ برای پاسخ به این سوالات،
با نگاهی خوشبینانه اگر مقداریی عقلانیت حاكم شود، جریانی به سوی آینده شهری پایدار
حركت خواهد كرد. اما كتاب نگاهی بدبینانه در خصوص شانس ارتقا در سیاست ملی در جهت
محیطهای شهری و طبیعی در آمریكا دارد. نظارت آینده شهرهای آمریكایی احتمالا در
شهرهااز سوی گرایشات مشاركت شهری و تجاری بیشتر از حكومت ملی خواهد بود.
بخش چهارم: مقدمهای بر نمونههای موردی
در پنج فصل پایانی كتاب، به تفاوتهای مهم و ذاتی بین تكنیك منطقهبندی آمریكایی در "مدیریت رشد" و رویه انگلیسی در "كنترل توسعه" با ارائه نمونههای موردی پرداخته میشود.
فصل هفتم: منطقه، نمونه موردی 1: هسته، كارولینای شمالی
فصل هشتم: شهر، نمونه موردی 2: شهر رالیق(Raleigh)، برنامه ناحیهای كوچك ان سی آرنا (NC Arena)
فصل هشتم:شهرك، نمونه موردی 3: مورسویل (Moorresvill)، شمال كارولینا
فصل نهم: همسایگی، نمونه موردی 4: همسایگی هاینی – سیرین (Haynie - Ssirrine)، گرین ویل (Greenville)، كارولینا جنوبی
فصل یازدهم: بلوك، نمونه موردی 5: مركز شهری، كرنلیوس (Corrnelius)، كارولینای شمالی





